Wat er lokaal op een bedrijventerrein gebeurt, wordt voor een belangrijk deel beïnvloed door keuzes die overheden maken. Provincies en gemeenten hebben daarin ieder een eigen rol. Provincies kunnen met subsidies, programma’s en regionale netwerken projecten en samenwerking stimuleren. Gemeenten staan dichter bij het bedrijventerrein en spelen vaak een belangrijke rol bij lokale samenwerking, planvorming en uiteindelijk ook de uitvoering.
Uit gesprekken met ondernemers, parkmanagers en overheden blijkt dat niet alleen de beschikbare ondersteuning belangrijk is, maar vooral ook hoe deze wordt georganiseerd en hoe de verschillende rollen op elkaar aansluiten.
De provincie: tijdelijk project of blijvende samenwerking?
Een belangrijk verschil zien we tussen provinciale ondersteuning die gericht is op een afzonderlijk project en ondersteuning die helpt een structurele lokale organisatie op te bouwen. Provinciale aanpakken die bijdragen aan bijvoorbeeld BIZ’en, ondernemersfondsen en regionale samenwerkingen zorgen vaker voor structuren die ook na afloop van een programma blijven bestaan. Ondernemers hebben dan een organisatie van waaruit ze steeds nieuwe onderwerpen kunnen oppakken.
Bij een eenmalige subsidie ontstaat vaker een tijdelijke projectorganisatie. Zolang het project loopt, zijn capaciteit en middelen beschikbaar. Zodra het project en de financiering stoppen, kan ook de samenwerking wegvallen. De wens om verder te gaan is er vaak wel. Vervolgens wordt opnieuw naar de provincie gekeken voor financiering van een volgend project. Investeren in een sterke lokale basis kan die afhankelijkheid op termijn verkleinen. De basisorganisatie wordt dan steeds meer door lokale partijen zelf gedragen.
Provinciale subsidies blijven tegelijkertijd hard nodig
Dat betekent niet dat provinciale subsidies overbodig worden. Integendeel: voor grotere verduurzamingsprojecten blijven ze belangrijk. Een gemiddelde BIZ-begroting bedraagt ongeveer €75.000 per jaar per bedrijventerrein. Uit onderzoek uit 2023 blijkt dat gemiddeld al €40.000 tot €50.000 daarvan wordt besteed aan parkmanagement.
Voor de voorbereiding en uitvoering van grotere projecten blijft daardoor relatief weinig financiële ruimte over. Aanvullende financiering vanuit provincies en regio’s blijft daarom belangrijk om bijvoorbeeld onderzoek uit te voeren, plannen verder te ontwikkelen en uiteindelijk investeringen mogelijk te maken.
De provincie als verbinder van kennis en partijen
Provincies spelen daarnaast een belangrijke rol die minder direct zichtbaar is: het verbinden van mensen en kennis. De afgelopen jaren zijn in verschillende provincies regionale structuren rond bedrijventerreinen ontstaan. Gemeenteambtenaren, parkmanagers en andere professionals ontmoeten elkaar daardoor vaker en kunnen ervaringen uitwisselen. Dat voorkomt dat iedere gemeente of ieder bedrijventerrein steeds opnieuw het wiel moet uitvinden.
Regelmatige bijeenkomsten zorgen bovendien voor kortere lijnen tussen publieke en private partijen. Daarmee kunnen regionale netwerken een voedingsbodem vormen voor nieuwe publiek-private samenwerkingen.
De gemeente: van planvorming naar uitvoering
Waar provincies vooral een stimulerende en verbindende rol kunnen spelen, staat de gemeente dichter bij de dagelijkse praktijk op het bedrijventerrein. Een belangrijk knelpunt zit daarbij niet zozeer in geld of kennis, maar in verwachtingen over de rolverdeling.
Gemeenten en ondernemers ontwikkelen steeds vaker gezamenlijk toekomstvisies voor bedrijventerreinen. Tijdens zo’n traject neemt de gemeente regelmatig een trekkende rol. Na het vaststellen van de visie kunnen de verwachtingen echter uiteenlopen.
Ondernemers denken: mooi, nu gaan we het uitvoeren.
Een gemeente kan juist denken: de visie is klaar, nu zijn de ondernemers aan zet.
Het gevolg is dat plannen tussen wal en schip kunnen raken. Ondernemers verwachten dat de partij die het proces heeft aangejaagd ook bij de uitvoering betrokken blijft, terwijl gemeenteambtenaren ervan uitgaan dat het eigenaarschap nu bij het bedrijfsleven ligt.
Bij kleinere gemeenten speelt bovendien dat niet altijd voldoende capaciteit en specialistische kennis over bedrijventerreinen beschikbaar is. Personeelswisselingen kunnen dit verder bemoeilijken: ondernemers krijgen soms in korte tijd meerdere gemeentelijke contactpersonen. Hierdoor kunnen opgebouwde kennis en relaties verloren gaan.
Maak vooraf duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is
De oplossing zit daarom niet automatisch in méér overheid of juist méér verantwoordelijkheid voor ondernemers. Veel belangrijker is dat vanaf het begin duidelijk is welke rol de provincie, gemeente en ondernemers hebben, wie eigenaar is van de volgende stap en wie verantwoordelijk is voor de uitvoering.
Provincies kunnen daarbij ondersteunen met financiering, kennisdeling en regionale samenwerking. Gemeenten kunnen zorgen voor aansluiting op de lokale praktijk en duidelijkheid over hun rol in de planvorming en uitvoering. Uiteindelijk moeten die verschillende rollen samenkomen op het bedrijventerrein zelf. Want daar wordt verduurzaming uiteindelijk gerealiseerd.