Op steeds meer bedrijventerreinen zijn ondernemers georganiseerd, worden toekomstplannen gemaakt en ontstaan initiatieven rond energie, mobiliteit en verduurzaming. Maar een goed plan betekent nog niet dat het ook wordt uitgevoerd. Uit gesprekken met ondernemers, parkmanagers en overheden komt steeds dezelfde vraag naar voren: wie gaat het uiteindelijk doen?
Een hoge organisatiegraad is daarvoor een belangrijke basis. Maar alleen ondernemers bij elkaar brengen is niet genoeg. De volgende stap is het organiseren van uitvoeringskracht.
Organiseren is geen vinkje
Een bedrijventerrein organiseren begint vaak relatief eenvoudig. Ondernemers komen met elkaar in contact, richten een vereniging op of gaan samenwerken binnen een BIZ of ondernemersfonds. Maar organisatiegraad is geen doel dat na het oprichten van een vereniging kan worden afgevinkt. De organisatie moet onderhouden en verder ontwikkeld worden. Daarvoor zijn onderling contact, een actief bestuur, samenwerking met publieke en private partijen, structurele financiering en een gezamenlijke langetermijnvisie nodig.
Naarmate de ambities groter worden, neemt ook de behoefte aan professionalisering toe. Een collectieve opruimactie vraagt immers om een andere organisatie dan het realiseren van een energiehub.
Organisatie en projecten versterken elkaar
In de praktijk zien we dat organisatie en inhoudelijke projecten elkaar kunnen versterken. Een goede organisatie maakt nieuwe projecten mogelijk, terwijl complexere projecten er tegelijkertijd voor zorgen dat de lokale organisatie zich verder moet professionaliseren. Idealiter ontstaat zo een stabiele basis waaruit steeds nieuwe projecten en samenwerkingen kunnen voortkomen.
Bedrijventerreinen waar dit goed lukt, hebben vaak twee belangrijke kenmerken: een stabiele financieringsbron voor de basisorganisatie en professionele ondersteuning, bijvoorbeeld in de vorm van een parkmanager. Die parkmanager verbindt niet alleen ondernemers met elkaar, maar weet ook de weg te vinden naar gemeenten, provincies en andere publieke partijen.
Zonder stabiele begroting geen uitvoeringskracht
Professionalisering kost echter geld. Bedrijventerreinen waarop meerdere inhoudelijke projecten tegelijkertijd lopen, beschikken in de praktijk vaak over minimaal €100.000 aan stabiele inkomsten uit bijvoorbeeld een BIZ, ondernemersfonds of contributiemodel. Voor specifieke projecten komen daar subsidies en bijdragen van ondernemers bovenop.
Hier ontstaat een zichzelf versterkend effect. Een professionele lokale organisatie heeft meer capaciteit om projecten te ontwikkelen en subsidies en andere financiering aan te trekken. Meer financiële middelen maken het vervolgens mogelijk op opnieuw capaciteit in te zetten.
Andersom geldt hetzelfde: wanneer weinig geld beschikbaar is, kan minder professionele capaciteit worden georganiseerd en wordt het moeilijker om nieuwe projecten en financiering van de grond te krijgen.
Daarbij is lokaal eigenaarschap belangrijk. Wanneer een overheid het parkmanagement volledig financiert en ondernemers zelf nauwelijks bijdragen, kan de prikkel voor ondernemers om te investeren in de organisatie en gezamenlijke projecten kleiner worden.
Niet ieder bedrijventerrein kan het alleen
Ook schaal speelt een rol. In de praktijk wordt circa 10 hectare vaak gezien als een omvang waarbij een zelfstandige en stabiele organisatie haalbaar kan worden. Voor kleinere bedrijventerreinen ligt daarom een andere aanpak voor de hand. Zij kunnen bijvoorbeeld gezamenlijk één uitvoeringsorganisatie of parkmanagementstructuur organiseren. Zo ontstaat voldoende schaal om kennis en professionele capaciteit beschikbaar te maken.
Innovatieve projecten vragen om een andere aanpak
Daar komt bij dat niet ieder project binnen dezelfde organisatiestructuur past. Collectieve activiteiten vanuit een BIZ of ondernemersfonds zijn vaak gericht op het hele bedrijventerrein. Bij innovatieve projecten, zoals energiehubs, ligt dat anders. Daar werkt regelmatig een kleinere groep van ongeveer drie tot tien ondernemers samen. Zij investeren gezamenlijk en richten daarvoor soms een aparte bv of coöperatie op. Juist deze projecten zijn kwetsbaar. Ze worden vaak tijdelijk en projectmatig gefinancierd. Wanneer de financiering stopt, bestaat het risico dat ook het initiatief stilvalt.
De ontwikkeling van energiehubs laat dit duidelijk zien. Er zijn inmiddels honderden initiatieven bekend, terwijl slechts een beperkt aantal daadwerkelijk is gerealiseerd. De stap van initiatief naar uitvoering blijft groot.
De volgende fase: van aanjagen naar uitvoeren
De afgelopen jaren lag veel nadruk op het activeren en organiseren van ondernemers. Dat heeft resultaat gehad. Op steeds meer bedrijventerreinen zijn ondernemers georganiseerd en liggen plannen voor de toekomst. Daarmee ontstaat nu een nieuwe uitdaging.
Niet langer alleen: hoe krijgen we ondernemers in beweging?
Maar vooral: hoe zorgen we dat plannen daadwerkelijk worden uitgevoerd?
Daarvoor is uitvoeringskracht nodig. En dat betekent meer dan simpelweg een parkmanager aanstellen. Het vraagt om voldoende capaciteit, structurele financiering, duidelijke verantwoordelijkheden en een lokale organisatie die daadwerkelijk opdracht kan geven en projecten kan realiseren.