Energie, mobiliteit, klimaatadaptatie, biodiversiteit, bereikbaarheid en ruimte voor bedrijven. Op papier zijn het verschillende beleidsthema’s. Op een bedrijventerrein komen ze allemaal samen op dezelfde vierkante meters. Juist daar ontstaat een steeds duidelijker spanningsveld. Lokaal wordt steeds integraler gewerkt, terwijl beleid en financiering vanuit overheden nog vaak per thema zijn georganiseerd.
Van losse projecten naar één toekomstvisie
De organisatiegraad op veel bedrijventerreinen is de afgelopen jaren toegenomen. Ondernemers en gemeenten kijken daardoor steeds vaker gezamenlijk naar de toekomst van een gebied. En daarbij gaat het allang niet meer om één onderwerp.
Een bedrijventerrein moet bereikbaar blijven, voldoende ruimte bieden aan bedrijven, omgaan met netcongestie, vergroenen, klimaatbestendig worden en tegelijkertijd aantrekkelijk blijven voor werknemers en ondernemers. Die opgaven beïnvloeden elkaar. Een keuze over mobiliteit heeft gevolgen voor de beschikbare ruimte. Vergroening raakt klimaatadaptatie en biodiversiteit. De energietransitie kan weer invloed hebben op de inrichting van een terrein. Een integrale gebiedsvisie is daarom steeds logischer.
In de uitvoering wordt het ingewikkeld
De moeilijkheid ontstaat wanneer zo’n integrale visie moet worden uitgevoerd. Op nationaal en provinciaal niveau zijn beleid, financiering en subsidieregelingen vaak georganiseerd rond afzonderlijke thema’s. Voor een energiehub gelden andere voorwaarden dan voor vergroening of mobiliteit. Een bedrijventerrein met één integrale gebiedsopgave krijgt daardoor te maken met verschillende regelingen, verantwoordelijke organisaties, voorwaarden en financieringsstromen.
Dat kan in de praktijk behoorlijk complex worden. Zo moest bedrijventerrein Schiebroek meerdere juridische entiteiten oprichten om voor verschillende regelingen aan de afzonderlijke voorwaarden te kunnen voldoen. Lokaal is er één bedrijventerrein. In beleid zijn het soms meerdere afzonderlijke opgaven.
De onderwerpen op bedrijventerreinen worden juist breder
Dat spanningsveld wordt belangrijker doordat de agenda van bedrijventerreinen steeds breder wordt. In gesprekken met professionals in het veld komt een lange lijst onderwerpen naar voren: energie, klimaat, biodiversiteit, duurzaam vervoer, schoon, heel en veilig, bereikbaarheid, bedrijfsruimte, glasvezel, camerabeveiliging, personeel, ondernemerschap, arbeidsproductiviteit, samenwerking met onderwijs, intensivering, collectief parkeren en mobiliteit.
Sommige vraagstukken zijn al jarenlang actueel. Schoon, heel en veilig blijft bijvoorbeeld een belangrijk vertrekpunt voor samenwerking. Criminaliteit, afval en overlast zijn problemen die ondernemers direct ervaren. Opruimacties, het Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO), beveiliging en aanpassingen aan de openbare ruimte zijn daardoor vaak concrete eerste gezamenlijke projecten.
Netcongestie en bereikbaarheid vragen steeds meer aandacht
Tegelijkertijd komen nieuwe en complexere vraagstukken nadrukkelijker naar voren. Netcongestie is daar een duidelijk voorbeeld van. Veel ondernemers en bedrijventerreinprofessionals weten inmiddels dat het elektriciteitsnet tegen zijn grenzen aanloopt. Maar niet iedere ondernemer ervaart daar vandaag al direct hinder van. Dat maakt het organiseren van collectieve oplossingen lastig. De belangen verschillen, netbeheerders hebben een belangrijke rol en oplossingen zoals energiehubs zijn nog volop in ontwikkeling.
Ook bereikbaarheid speelt vrijwel overal. Volle toegangswegen, files, parkeerdruk en werknemers die een bedrijventerrein zonder auto moeilijk kunnen bereiken, hebben directe gevolgen voor bedrijven. Daarnaast komt water steeds nadrukkelijker op de agenda van bedrijventerreinen.
Eén terrein vraagt om één samenhangende aanpak
Uiteindelijk komen al die opgaven op dezelfde plek terecht. Dat maakt het riskant om ieder vraagstuk volledig afzonderlijk te behandelen. Een investering in bereikbaarheid kan bijvoorbeeld minder effectief blijken wanneer enkele jaren later grote ruimtelijke veranderingen op hetzelfde terrein plaatsvinden.
De ontwikkeling van toekomstbestendige bedrijventerreinen vraagt daarom niet alleen om lokale samenwerking. Ook beleid en financiering vanuit Rijk, provincies en gemeenten moeten beter aansluiten op de integrale werkelijkheid van een bedrijventerrein.
Als de opgaven lokaal samenkomen, zou de aanpak daarboven uiteindelijk ook meer moeten samenkomen. PVB blijft deze ontwikkelingen volgen en doet onder meer verder onderzoek naar de concrete vraagstukken die ondernemers rond het thema water ervaren.