Hoe ga je als ondernemer verder wanneer netcongestie je plannen in de weg zit? En wat ontstaat er als ondernemers, gemeente en andere partijen samen zoeken naar oplossingen? Tijdens een werkbezoek aan de Noordoostpolder bezochten we met PVB verschillende initiatieven op het gebied van energie, netcongestie en toekomstbestendige bedrijventerreinen.
De Noordoostpolder vormde daarvoor een interessant praktijkgebied. Ondernemen en pionieren zitten er sterk in het DNA en op verschillende plekken wordt al volop geëxperimenteerd met nieuwe manieren om energie slimmer op te wekken, op te slaan, te delen en te gebruiken.
Van inzicht naar samenwerking
De dag begon in Emmeloord met een toelichting van de gemeente Noordoostpolder op haar aanpak. Daarbij werd onder meer gekeken naar de ontwikkeling van bedrijventerrein Nagelerweg en de eerste stappen binnen het programma Werklandschappen van de Toekomst.
Een belangrijk uitgangspunt in de aanpak is om te beginnen bij de ondernemer zelf. Door eerst inzicht te krijgen in het eigen energieverbruik en de mogelijkheden om dat slimmer te organiseren, kan beschikbare netcapaciteit beter worden benut. Vervolgens kan worden gekeken of samenwerking met andere ondernemers, bijvoorbeeld in een energiehub, een passende volgende stap is.
Daarbij gaat het niet alleen om energie. De ontwikkeling van de Nagelerweg laat juist zien hoe vanuit een eerste Green Deal breder kan worden gekeken naar een toekomstbestendig bedrijventerrein, met ook aandacht voor andere opgaven zoals klimaatadaptatie.
Energie delen in de praktijk
Bij Laadstation Bliksem in Bant kregen we vervolgens een inkijk in de Energiecoöperatie De Rode Draad Bant-Creil-Rutten. Hier komen agrarische bedrijven, bedrijventerreinen en de omgeving samen rond het energievraagstuk.
Laadstation Bliksem maakt tegelijkertijd heel concreet zichtbaar wat de energietransitie betekent voor mobiliteit. Er is ruimte om elektrische auto’s en twee elektrische vrachtwagens te laden. Een vrachtwagen kan in ongeveer drie kwartier worden opgeladen.
En aan die wachttijd is ook gedacht. Onder het motto ‘opladen met vakantiegevoel’ is naast het laadstation een kleine verblijfsplek gerealiseerd met sanitaire voorzieningen en zitgelegenheid. Chauffeurs kunnen hier rustig zitten en ontspannen terwijl hun vrachtwagen wordt opgeladen. Zo is niet alleen gekeken naar de techniek achter elektrisch laden, maar ook naar het comfort van de gebruiker.
Wat tijdens het bezoek vooral naar voren kwam, is de bereidheid om naar oplossingen buiten het eigen bedrijf te kijken. Wanneer een ondernemer ruimte over heeft binnen zijn energiecapaciteit, is er de motivatie om te onderzoeken of een ander daar gebruik van kan maken. Dat onderlinge vertrouwen is niet vanzelfsprekend en kan per gebied verschillen, maar vormt wel een belangrijke basis voor collectieve oplossingen.
Groeien ondanks een beperkte aansluiting
Bij Verbruggen Palletizing Solutions stond een ander vraagstuk centraal. Het bedrijf wilde groeien, terwijl de beschikbare netaansluiting daarvoor onvoldoende was.
In plaats van te wachten op extra netcapaciteit is gezocht naar een combinatie van oplossingen. Zo beschikt het bedrijf onder meer over circa 250 kWp aan zonnepanelen, een accu opslag van 215 kWh en vloerverwarming. Een slim energiesysteem maakt het mogelijk om binnen de beschikbare capaciteit toch stappen te zetten.
Het bezoek maakte daarmee duidelijk dat netcongestie niet alleen vraagt om méér energie-infrastructuur, maar bedrijven ook dwingt veel nauwkeuriger te kijken naar wanneer en waarvoor energie wordt gebruikt.
Zonne-energie, batterijen én waterstof
Een bijzonder voorbeeld daarvan zagen we bij Tolsma-Grisnich en Van Staveren in Emmeloord. Beide bedrijven openden deze zomer gezamenlijk de STG•H2UB. Aanleiding waren de nieuwbouwplannen van Tolsma-Grisnich en de beperkte beschikbare netcapaciteit.
In plaats van één techniek als oplossing te kiezen, worden verschillende technieken gecombineerd. Het energieplein werkt met zonnepanelen, batterijopslag, waterstof en een Energy Management System (EMS) dat de verschillende energiestromen op elkaar afstemt.
Juist dat EMS is een essentieel onderdeel van de oplossing: opwekking, opslag en verbruik moeten voortdurend op elkaar worden afgestemd. Het systeem beschikt daarnaast over een waterstof-brandstofcelaggregaat waarmee waterstof wordt omgezet in elektriciteit. Wat begon als een oplossing voor de eigen energievoorziening van Tolsma-Grisnich, wordt inmiddels ook gepresenteerd als een concept dat op andere locaties met beperkte netcapaciteit toepasbaar kan zijn.
Energie en warmte komen samen in Ens
Ook bij Kwekerij Wouters in Ens werd duidelijk dat het energievraagstuk verder gaat dan alleen elektriciteit. Vanuit Energie Coöperatie Ens wordt gekeken naar samenwerking tussen het bedrijventerrein en het kassengebied en naar mogelijkheden om lokaal meer zelfvoorzienend te worden.
Bij de kwekerij komen elektriciteit en warmte nadrukkelijk samen. Op de daken liggen 1.100 zonnepanelen, waarmee het bedrijf in de zomermaanden voldoende elektriciteit kan opwekken voor de eigen stroombehoefte. Bij dreigende overbelasting van het net kan bovendien elektriciteit worden afgenomen en via een elektrische boiler worden omgezet in warmte voor de kassen. Ook snoeiafval wordt gebruikt voor warmteopwekking en de geproduceerde warmte kan worden opgeslagen in warmtebuffers.
Tegelijkertijd kijkt het bedrijf verder vooruit. Samen met andere glastuinbouwbedrijven en ondernemers van een nabijgelegen bedrijventerrein wordt gewerkt aan een Smart Energy Hub voor Ens. Daarbij wordt onder meer gekeken naar lokale opwekking en de toekomstige elektrificatie van de warmtevoorziening en het vervoer.
Meer dan alleen energie
De dag eindigde bij Ecopark Emmeloord, waar duurzaamheid al vanaf de ontwikkeling van het terrein een belangrijke rol speelt. Het terrein laat zien dat een toekomstbestendig bedrijventerrein niet alleen draait om energie. Water, groen, biodiversiteit, beheer en de kwaliteit van de werkomgeving zijn minstens zo belangrijk.
Zo wordt water op het Ecopark gezuiverd met helofytenfilters en zijn ondernemers via de VVE gezamenlijk betrokken bij het beheer en onderhoud van het terrein.
Samenwerking levert meer op
Hoewel de bezochte initiatieven sterk van elkaar verschillen, liep één lijn door de hele dag: samenwerking levert meer op.
Netcongestie vormt op verschillende locaties de directe aanleiding om in beweging te komen, maar de oplossingen gaan verder dan alleen het elektriciteitsnet. Ondernemers kijken naar energiebesparing, opslag, slimme energiesturing, warmte, waterstof en samenwerking met omliggende bedrijven en de omgeving.
Tegelijkertijd werd duidelijk hoe belangrijk het is om vanuit de praktijk te beginnen. Eerst inzicht krijgen in wat een ondernemer nodig heeft en wat er lokaal mogelijk is, en vervolgens bepalen welke gezamenlijke oplossing daarbij past. Een energiehub is daarbij geen doel op zichzelf, maar één van de mogelijke oplossingen.
Het werkbezoek liet daarmee vooral zien hoeveel innovatie er al in de praktijk plaatsvindt. Niet wachten tot alle randvoorwaarden perfect zijn, maar samen onderzoeken wat vandaag al wél mogelijk is.