Podcast: Hoe werkt een ondernemersfonds?
Een kapotte slagboom, slechte verlichting of onveilige fietsroutes: op bedrijventerreinen blijven problemen soms liggen omdat niemand de verantwoordelijkheid of het budget heeft om ze op te lossen. Door samen te werken en structurele financiering te organiseren, kunnen ondernemers meer voor elkaar krijgen.
Hoe werkt een gemeentebreed ondernemersfonds, wie bepaalt waar het geld naartoe gaat en hoe zet je zo’n fonds op? In deze aflevering van Company Challenge op New Business Radio bespreken Mark van Mast (PM Bedrijventerreinen), Wouter Hofstede (Industrievereniging Lage Weide en We Grow) en Meindert Stolk (gedeputeerde provincie Zuid-Holland) de mogelijkheden en aandachtspunten.
Tegelijkertijd leven er bij ondernemers, parkmanagers en gemeenten vragen over de werking van deze fondsen, de verschillende modellen en de manier waarop een fonds wordt opgezet en georganiseerd. Om kennis hierover toegankelijker te maken, lanceerden PVB, CLOK, het Landelijk Platform Ondernemersfondsen, de Nederlandse Vereniging van Parkmanagers, SKBN en Netwerk Citymarketing op 1 oktober de gezamenlijke website Ondernemersfonds.nl. Ontdek hoe een ondernemersfonds werkt en welke mogelijkheden er zijn.
Van losse problemen naar gezamenlijke actie
Bedrijventerreinen krijgen te maken met uiteenlopende vraagstukken, zoals veiligheid, bereikbaarheid, netcongestie, vergroening en arbeidsmarkt. Die zijn vaak niet door één ondernemer op te lossen. Bovendien profiteert een grote groep bedrijven van gezamenlijke voorzieningen, terwijl slechts een deel lid is van een ondernemersvereniging.
Een goede organisatiegraad helpt om gezamenlijke belangen te behartigen, plannen uit te werken en met overheden in gesprek te gaan. Door structureel samen te werken, kunnen ondernemers niet alleen problemen aankaarten, maar ook daadwerkelijk oplossingen realiseren.
Wat is een gemeentebreed ondernemersfonds?
Een gemeentebreed ondernemersfonds is een manier om ondernemers structureel te laten bijdragen aan gezamenlijke voorzieningen en projecten. In het gesprek wordt uitgelegd dat dit doorgaans gebeurt via een verhoging van de onroerendezaakbelasting (OZB). De opbrengsten worden vervolgens ondergebracht in een fonds, dat volgens vooraf gemaakte afspraken wordt beheerd en verdeeld.
Het uitgangspunt is dat ondernemers gezamenlijk bijdragen, ook wanneer ze niet allemaal lid zijn van een ondernemersvereniging. Daarmee ontstaat een bredere financiële basis dan bij vrijwillige contributies alleen.
Hoe het geld wordt ingezet, verschilt per gemeente en per inrichting van het fonds. In sommige gevallen vloeit het geld in eerste instantie terug naar de gebieden waar het is opgebracht. In andere gevallen is er ook ruimte voor projecten die meerdere gebieden of de lokale economie als geheel ten goede komen. Vertegenwoordigers van verschillende ondernemersgroepen kunnen betrokken worden bij de besluitvorming.
Het fonds is daarmee geen vrij besteedbare gemeentelijke pot. Het is bedoeld om ondernemers in staat te stellen gezamenlijk te investeren in onderwerpen die voor hun bedrijfsomgeving van belang zijn.
Eerst de organisatie op orde
Een fonds werkt het best wanneer ondernemers weten welke vraagstukken ze gezamenlijk willen aanpakken en hoe de samenwerking wordt georganiseerd. Een actieve ondernemersvereniging of parkmanager kan helpen om plannen te ontwikkelen, draagvlak te creëren en projecten uit te voeren.
Niet elk bedrijventerrein is daar al klaar voor. Daarom ondersteunt de provincie Zuid-Holland ondernemers onder meer met subsidies en ambassadeurs bedrijventerreinen. Zij helpen bij het versterken van de organisatie en het vinden van passende instrumenten.
Waarvoor kan het geld worden ingezet?
Een ondernemersfonds kan bijdragen aan gezamenlijke voorzieningen en projecten, zoals cameratoezicht, een AED, onderzoek naar een mogelijke energiehub en initiatieven voor een veiligere of groenere werkomgeving. Ook kan het fonds helpen om een parkmanager of projectleider aan te stellen.
Het fonds is geen investeringsmaatschappij voor grootschalige infrastructuurprojecten en vervangt de overheid niet. Het is vooral bedoeld om gezamenlijke initiatieven mogelijk te maken en de organisatiekracht van ondernemers te versterken.
De rol van de overheid blijft belangrijk
De verantwoordelijkheden van ondernemers en overheid lopen op bedrijventerreinen soms door elkaar. Gemeenten blijven verantwoordelijk voor hun publieke taken, zoals de openbare infrastructuur. Ondernemers kunnen tegelijkertijd bijdragen aan een aantrekkelijke werkomgeving en gezamenlijk knelpunten op de agenda zetten.
Een goed georganiseerde ondernemersgroep heeft daarbij een sterkere stem richting gemeente, provincie en andere betrokken partijen. De provincie kan helpen door partijen te verbinden, kennis te delen en ondernemers te ondersteunen bij het vinden van financiering.
Lage Weide: samen werken aan een aantrekkelijk bedrijventerrein
Wouter Hofstede deelt de ervaringen van Industrievereniging Lage Weide in Utrecht, waar dagelijks ruim 20.000 mensen werken. Veiligheid en bereikbaarheid zijn belangrijke thema’s. Zo ervaren fietsers op bepaalde plekken onveilige situaties, waaronder bij de Demkabrug.
Door zich te organiseren, kunnen ondernemers deze knelpunten gezamenlijk onderbouwen en bij de juiste partijen onder de aandacht brengen. Samenwerking helpt bovendien om kennis uit te wisselen en investeringen in bijvoorbeeld fietsinfrastructuur mogelijk te maken. Het kost tijd om een sterke organisatie op te bouwen, maar na enkele jaren worden de resultaten steeds zichtbaarder.
Hoe begin je met een ondernemersfonds?
De eerste stap is het gesprek aangaan met andere ondernemersverenigingen en samenwerkingsverbanden in de gemeente. Bespreek welke vraagstukken spelen, welke gezamenlijke ambities er zijn en hoe het draagvlak voor een fonds kan worden vergroot. Dit proces kan één tot twee jaar duren.
Vervolgens kan worden onderzocht welk instrument het beste past: een gemeentebreed ondernemersfonds, een Bedrijveninvesteringszone (BIZ) of bijvoorbeeld reclamebelasting. De provincie en ambassadeurs bedrijventerreinen kunnen helpen bij het verkennen van de mogelijkheden en vervolgstappen.
Luister hier de podcast terug
De belangrijkste punten uit de podcast
- ⮕ Samenwerking begint bij organisatiekracht. Een goed georganiseerde ondernemersgroep kan meer bereiken dan individuele bedrijven.
- ⮕ Een ondernemersfonds biedt structurele financiering. Ondernemers dragen gezamenlijk bij aan projecten en voorzieningen.
- ⮕ De besteding vraagt om duidelijke afspraken. De inrichting en verdeling van het geld verschillen per fonds.
- ⮕ Er zijn uiteenlopende toepassingen. Denk aan veiligheid, energie, bereikbaarheid, vergroening en professionele ondersteuning.
- ⮕ De overheid blijft verantwoordelijk voor publieke taken. Het fonds is bedoeld voor aanvullende gezamenlijke initiatieven.
- ⮕ Lage Weide laat de kracht van samenwerking zien. Gezamenlijk kunnen ondernemers knelpunten aanpakken en investeringen agenderen.
- ⮕ Draagvlak is essentieel. Betrek andere ondernemersverenigingen en onderzoek welk financieringsinstrument past.
- ⮕ Zoek ondersteuning. De ambassadeurs bedrijventerreinen en de website Ondernemersfonds.nl helpen bij het verkennen en organiseren van een fonds.
