Regionaal samenwerken aan verduurzaming van bedrijventerreinen in regio Foodvalley

18-01-24

Een van de regio’s waarin publieke en private organisaties samenwerken aan de verduurzaming van bedrijventerreinen is Regio Foodvalley. In dit artikel gaan we in op de publiek-private samenwerking op de bedrijventerreinen in de regio. Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met Wim Werkman, vice-voorzitter van de Federatie van de bedrijvenkringen in de regio Foodvalley.

Publiek-private samenwerking in de regio Foodvalley

De publiek-private samenwerking op de bedrijventerreinen in Regio Foodvalley is tot stand gekomen als gevolg van de urgentie rondom de energietransitie en de problematiek van netcongestie. Ondernemers, gemeenten, provincies, de netbeheerders én op kleine schaal agrariërs hebben allemaal een stuk van de oplossing in handen. Om de krachten te bundelen en collectief te werk te kunnen gaan, is in september 2023 als pilot het Regionaal Energieteam Bedrijven (REB) Regio Foodvalley opgezet.

Driver van de samenwerking is energietransitie

‘Elk bedrijventerrein heeft of krijgt op een bepaald moment te maken met netcongestie en dus is het zaak dat we tijdig kijken hoe we hiervoor oplossingen kunnen vinden. Misschien is de echte oplossing te vinden in een Smart Energy Hub (SEH)”, aldus Wim Werkman. ‘We willen ook inzetten op het besparen van energie. Want alles wat je bespaart, hoef je niet op te wekken.’ Op verschillende plaatsen hebben we dat vorig jaar laten zien door 10% van de energie te besparen. Ik denk dat we in onze pilots gaan zien dat we samen nog meer kunnen besparen, bijvoorbeeld door het aanbieden van de energiebesparingsscan. En we moeten wel omdat wettelijke regelgeving ons daartoe dwingt’.

Regionaal Energieteam Bedrijven (REB)

Het REB is een initiatief van de ondernemersgeleding in de regio. REB Regio Foodvalley is een samenwerkingsproject met zes pilots op evenzoveel bedrijventerreinen door de hele regio. Ondernemers, zes gemeenten, twee provincies en de agrarische sector nabij de betreffende bedrijventerreinen zien koppelkansen om samen te werken door de energietransitie op een zestal bedrijventerreinen aan te jagen. Dit gebeurt door extra stappen te zetten om samen energie te besparen, te isoleren, energie op te wekken, eventueel op te slaan, te verbruiken en door te monitoren, afzonderlijk en gezamenlijk. Met elkaar worden kennis, ervaring en resultaten gedeeld. Aan het einde van het eerste kwartaal in 2024 wordt duidelijk of deze en andere projecten vanuit de pilotfase toekomstbestendig worden doorgezet in een structureel nog betere samenwerking tussen publieke en private partijen. “Verduurzaming van bedrijventerreinen moet de inzet zijn. Daarbij wordt het energiesysteem van de toekomst meer decentraal georganiseerd”, aldus Wim Werkman.

Een kernteam, dat naast Wim Werkman (vz.) en Fije Visscher (LTO Noord/de Gelderse Vallei) ook bestaat uit Rik de Jongh (Programmamanager Energietransitie Regio Foodvalley) en Christian Lorist (Projectmanager VNO-NCW Midden), ondersteunt de REB-pilots. Het meeste werk gebeurt in lokale projectteams waarin projectleiders nauw samenwerken met kwartiermakers (lokale ondernemers), bestuurders van bedrijvenkringen, gemeenten en provincies en ook de netbeheerder. De lokale projectteams voor de pilots delen onderling kennis, en resultaten en inspireren elkaar om zo veel mogelijk en zo snel mogelijk voortgang te boeken. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het vaak een zoektocht is in de onzekere wereld van de energietransitie. Steeds ook op zoek naar de grenzen van de systemen van de netbeheerders “Samen vooruit en vooral niet overal opnieuw het wiel uitvinden”, zoals Wim Werkman het verwoordde.

De zes pilots vinden plaats in Rhenen (bedrijventerrein Remmerden), Scherpenzeel (Bedrijventerrein ’t Zwarte Land), Renswoude (bedrijventerrein de Hooge Hoek / Groot overeem), Nijkerk (bedrijventerrein de Flier), Veenendaal (bedrijventerrein  Faktorij / de Vendel) en Wageningen (Business en Science Park Wageningen). Een viertal extra projecten op bedrijventerreinen, die een andere start en aanvliegroute hebben, in Nijkerk, Barneveld, Ede en Veenendaal worden zoveel mogelijk meegenomen in het traject.

In een van de pilots, op bedrijventerrein De Hooge Hoek/Groot Overeem in Renswoude, is Kees Bos projectleider. “We hebben een projectteam samengesteld met daarin een technische man, een duurzaamheidsmedewerker van de gemeente Renswoude en een financieel expert. Daarnaast is er een adviesraad van tien ondernemers, waaronder een enkele agrariër. De agrarische sector kan mogelijk een grote rol spelen  bij het opwekken en delen van energie. De daken bij de boeren hebben een enorm potentieel en ze staan daar voor open”, aldus Bos. Hij werkt nu aan een stappenplan voor het bedrijventerrein en verwacht dat er in eerste instantie zo’n twintig ondernemers als kopgroep mee gaan doen om de volgende stappen te zetten om mogelijk te komen tot een SEH. Naast meedenken, informeren, is het creëren van draagvlak onder de ondernemers een van zijn belangrijkste taken. Kees Bos: “Het valt of staat bij samenwerking. Daarom is het belangrijk dat we de handen ineen slaan, ook de ondernemers die de urgentie nog niet zo erg voelen. Alleen samen kun je heel veel bereiken. En we zullen wel moeten om de netcongestie de komende jaren het hoofd te bieden.”

Succesfactoren

Een belangrijke succesfactor op de bedrijventerreinen in Regio Foodvalley is het organiserend vermogen bij de ondernemers onderling en in combinatie soms met de agrarische sector. De potentie van een decentraal energiesysteem stopt niet bij de randen van het bedrijventerrein. Het betrekken van agrariërs in de omgeving is belangrijk. Er zijn tenslotte veel agrarische bedrijven in regio Foodvalley. ‘Boeren kunnen een deel van de oplossing zijn en zij zijn op zoek naar aanvullende verdienmodellen’ vertelde Fije Visscher van LTO Noord/de Gelderse Vallei. ‘In deze projecten onderzoeken we welke rol de agrarische bedrijven kunnen pakken bij deze vraagstukken omtrent energie en de netcongestie. Lokaal kunnen we, zeker als er sprake is van boerenbedrijven grenzend aan de bedrijventerreinen, mogelijk oplossingen vinden’.

Een tweede succesfactor op de zes bedrijventerreinen is het aanstellen van een ondernemer als kwartiermaker. Dit is een ondernemer op het bedrijventerrein die intrinsiek gemotiveerd is om er een succes van te maken. Vaak is dit een ervaren ondernemer van een relatief groot bedrijf, die er zelf het meeste belang bij heeft. De kwartiermaker zorgt voor betrokkenheid van andere ondernemers door samen met de projectleider het verhaal te vertellen tijdens informatiebijeenkomsten.

Betrokkenheid PVB Nederland
De samenwerking met PVB Nederland bestaat uit het financieel mogelijk maken van het REB en door kennisdeling. Wim vertelt dat de betrokkenheid van Jeroen Bosma en Christa de Ruyter van PVB Nederland heel erg goed is. “De snelheid waarmee ze reageerden op ons plan is fijn en indrukwekkend”, aldus Wim Werkman. Vanuit PVB Nederland worden er kennisdelingssessies georganiseerd voor de aanjagers op de zes bedrijventerreinen. De ervaring op de bedrijventerreinen in regio Foodvalley is ook: samen weet je meer dan afzonderlijk. Het is zonde om elke keer lokaal veel tijd kwijt te zijn met het vinden van oplossingen. De kans dat er op al die bedrijventerreinen in de regio oplossingen te vinden zijn die hier lokaal ook werken, wordt met de tijd steeds groter. In de regio Foodvalley zijn tenslotte pakweg 45 grote en kleine bedrijventerreinen. PVB Nederland is zo’n fenomeen dat voor heel Nederland op lokale schaal kennis weet te ontsluiten.

Kennisdeling tussen de bedrijventerreinen in de regio
Uiteraard verschillen de bedrijventerreinen nogal qua omstandigheden en grootte en is de aanpak in de pilots dan ook telkens anders.

Er zijn meerdere wegen ingezet om kennisdeling te faciliteren:

  • Groepsapp met individuele aanjagers van de betrokken bedrijventerreinen in de regio en PVB Nederland. Deze groep wordt bijvoorbeeld gebruikt om vragen te stellen en input op te halen van de anderen.
  • De zes aanjagers komen af en toe fysiek bij elkaar.
  • De zes aanjagers hebben regelmatig contact met de gemeenten en provincies.

 

Vervolg van de samenwerking

In april 2024 wordt de pilot geëvalueerd en wordt bekeken hoe verder wordt gegaan.

Contact en links

Deze case is samengesteld door Wim Werkman, vice-voorzitter van de Federatie van de bedrijvenkringen in Regio Foodvally en Lisa van Hout van Transitiemakers. Januari 2024.

Voor vragen betreffende deze showcase kunt u contact opnemen met verstoep@vno-ncwmidden.nl

 

door | 18-01-24